معانی الصمد ۱۳۸۹/۰۷/۱۳

بیان شده توسط استاد علی الله وردیخانی

کتاب: مبدا و معاد

معانی الصّمد

یکی از صفات ثبوتیه خداوند، صمد بودن اوست. الصمد را می‌توان به چند معنی به حق تعالی نسبت داد:

اول ـ سید مطاع.

دوم ـ پناه دهنده از بلیّات و آفات.

سوم ـ آن که منزه و مبرّاست از نقایص ممکنات، مانند جسمیت و جوهریت و احتیاج به زمان و مکان و غیر اینها از خواص اجسام.

در اخبار معانی بسیار برای «الصّمد» وارد شده است. حضرت باقر (ع) می‌فرماید: الصّمد آن کسی است که جوفی بر او نباشد، که کنایه از وجود بسیط است، یعنی از چیزی ترکیب نیافته، و نیز فرموده: «الصّمد» یعنی قائم بذات و غنی از غیر. بزرگان فرموده‌اند: «الصمد» یعنی بالاتر و برتر از آن است که تغیّر و تبدّل پیدا کند و در معرض فساد و فنا واقع گردد.

از حضرت زین العابدین (ع) پرسیدند از معانی «الصّمد» فرمود: «الصّمد» کسی است که شریکی برای او نیست و خسته نگرداند او را حفظ چیزی و نیز چیزی از او غایت و دور نیست.

حضرت صادق (ع) فرمود: جماعتی خدمت پدر بزرگوارم آمدند و سؤال کردند از معانی «الصّمد» فرمود: «الصّمد» پنج حرف است، الف آن دلالت می‌کند بر اصل و حقیقت وجود او و «لام» دالّ بر الهیّت اوست، و این که الف و لام در هم ادغام می‌شود و در کلام ظاهر نمی‌گردند و به گوش شنیده نشده فقط نوشته می‌شوند، دلالت می‌کند بر این که الهیّت او از جهت لطافت، مخفی گشته و به حواس ادراک او نتوان کرد و به زبان، وصف او را نتوان گفت و به گوش، اوصاف او را نتوان شنید. و این که الف و لام «الصمد» ظاهر گشته در کتابت، دلالت می‌کند براین که الهیّت او ظاهر گشته به سبب ایجاد خلق و تعلق دادن ارواح لطیف به جسدهای کثیف، که اگر کسی بر نفس خویش بنگرد، روح خود را نمی‌بیند چنانچه الف و لام «الصّمد» ظاهر نمی‌گردد به حواس، ولی در کتابت ظاهر می‌گردد. اگر کسی تفکر کند در حقیقت وجود او متحیر و سرگردان شود و فکر او احاطه نمی‌کند به چیزی که وی را تصوّر کند، زیرا که او خالق صور است.

«صاد» در «الصمد» دلالت دارد بر این که او راستگو و قول و کلام او صادق است و دعوت نموده بندگان خود را که متابعت کنند طریق راستی را. «میم» دلالت می‌کند بر ملک و سلطنت او که اوست مالک حقیقی و همیشه بوده و خواهد بود و زوال بر سلطنت او راه نیابد. «دال» دلالت می‌کند بر دوام سلطنت او و این که تغییر و تبدیل و عدم بر ساحت قدس او راه ندارد، زیرا که او تکوین کنندة کائنات است. معانی بسیار برای «الصمد» وارد شده که همه مندرج است بر وجوب ذاتی که از کلّ نقایص ممکنات منزّه و مبرّاست.

مطالب مرتبط :

  1. خلاصه و نتیجه
  2. قول متوقفین
  3. محکم و متشابه درقرآن
  4. نفس ، آیینۀ شناخت خدا
  5. معاد جسمانی و روحانی
  6. افتخار ، بغی ، خودستایی
  7. محورثابت دربدن

شما می توانید دیدگاهی بفرستید, یا از داخل سایت خود بازتاب کنید.

فرستادن دیدگاه

بستن popup دیدگاه

فرستادن دیدگاه