محرکِ سکونِ محض ۱۳۸۹/۰۶/۱۶

بیان شده توسط استاد علی الله وردیخانی

کتاب: مبدا و معاد

محرکِ سکونِ محض

موجودی که عدم‌پذیر نیست، واجب‌الوجود و موجودی که عدم‌پذیر است، ممکن‌الوجود می‌باشد. به عبارت دیگر، ممکن‌الوجود یعنی مسبوق به عدم یه مسبوق به او. تمتم موجودات ممکن‌الوجود، یا متحیزند، و یا صفت متحیز، و یا نه متحیزند و نه صفت متحیز. موجودی که متحیز است یا قسمت‌پذیراست مانند جسم ویاقسمت‌پذیر نیست مانند جوهر،و ممکن‌الوجودی کهصفت متحیّز است، عبارت است از عرض، در مورد موجودی که نه متحیّز باشد و نه صفت متحیّز، بعضی از علما و فلاسفه گفته‌اند که چنین موجودی نیست جز ذات باریتعالی! در حالی که این اشتباه بزرگی است، زیرا مساوات در صفات سلبی الهی بمانند جسمیت، جوهریّت و عرضیّت، به مفهوم مساوات در کل ماهیّت نیست.

در تمامی ممکن الوجود، تقدم و تأخّر وجود دارد. تقدّم و تأخّر در موجودات، علامت حرکت است. یعنی موجوداتی که متقدّم و متأخّرند، همه متحرک هستند و حرکت، یعنی افتراق موجودی از موجوداتی و اجتماع آن با موجودات دیگر. بنابراین، تمامی ممکن الوجود ناچار از حرکت است و حرکت، لازمه‌اش محرک است.

گرچه محرک انواع و اقسام دارد، ولی آیا محرک در عین حرکت دادن غیر، خود نیز در حال حرکت است؟ اگر خود او هم در حال حرکت باشد، حتماً برای خودش نیز محرکی هست و باید این حرکت، به محرکی پایان یابد که علت العلل بوده و به ذات خویش، متحرک نباشد. به عبارت دیگر، هر محرّک نمایندة معلول خود یعنی متحرک، و نیز نمایندة علت یا محرک خویش است، جز محرک اصلی. لذا، نهایتاً آن محرک لازمه‌اش محرک نیست که خود «محرک سکون محض» باشد؛ و این محرک سکون محض عبارت است از خلاق متعال.

مطالب مرتبط :

  1. دلایل وحدت
  2. جبر و اختیار
  3. علم حصولی و علم حضوری
  4. اراده واحد
  5. گفتار دوم
  6. حرکت جوهری ماده
  7. رهنمونی به خدمت استاد
  8. برهان حدوث و امکان
  9. گفتار ششم
  10. تجسم
  11. مادّه، علت نخستین؟!
  12. مفهوم نبوّت

شما می توانید دیدگاهی بفرستید, یا از داخل سایت خود بازتاب کنید.

فرستادن دیدگاه

بستن popup دیدگاه

فرستادن دیدگاه