امام ، حافظ شریعت ۱۳۸۹/۰۲/۲۵

بیان شده توسط استاد علی الله وردیخانی

کتاب: نبوت و امامت

امام، حافظ شریعت

دلیل اصلی بر وجوب وجود امام در هر زمان به دو وجه است: عقلی و سمعی. اما دلیل عقلی آن‌که مقتضی حکمت بالغة خداوندی در بقاء شریعت محمّدیه و استمرار آن تا روز قیامت، محتاج بودن آن است به حافظی که معصوم باشد.اگر کسی گوید عقل کافی است در محفوظ ماندن شریعت، جواب گوییم که عقل مقهور است در دست قوّة غضبیّه و شهویّه، و مقاومت با آن‌ها بالکلّیه محال است، زیرا مشتههای این دو تمام نمی‌شود. پس لابدّ است مر عقل را که حجّت باطنیّه است، از معاونی که او را از قید اسیری این دو قوّه رهاند و از ظلمات جهل نجات دهد و این معاون، همین حجّت ظاهریّه است‌که ما در اثبات وجوب وجود او برمی‌آییم.

واجب است‌که روی عالم در هر عصری خالی از حجّت خدا نباشد. اگر کسی گوید که شرع بنفسها از زوال محفوظ است مانند قرآن، زیرا که شرع عبارت است از احکام ثابته در کتاب الله مجید و سنّت نبوی. چنان‌که وجود با برکات قرآن از آفات و عاهات دوران محفوظ است، همچنین سنت نبوی نیز به جهت وجود صحابة کرام که بیست سال یا کمتر ملازمت صحبت آن‌حضرت را اختیار کردند و تلقّی احکام‌الهی از بیانات کافیه و وافیه‌اش نمودند، از زوال مأمون است و احتیاج به حافظ خاصی ندارد، جواب گوییم که:

قیاس سنت نبوی به آیات قرآن، قیاس مع‌الفارق است، زیرا که قرآن مجید از مصدر جلال الهی صادر شده، و حفّاظ و کتاب در حین نزول در صدد محافظت و تقیید آن در اوراق و صحایف از چرم و استخوان برآمدند و بدین ترتیب متواتر شد و باقی ماند. لیکن سنت نبویّه که از بیانات آن‌حضرت درآمده، که بعضی از آن‌ها در عرض یک سال و بعضی در مدت بیست و دو سال در مقامات احتیاجات و موارد ابتلائات از آن‌حضرت صادر شده، و چنان نبوده که آن‌حضرت در بیان هر حکم جمیع صحابه را طلب نماید، و نیز چنان نبوده که مستمعین همه در مقام ضبط و در صدد نوشتن بیانات آن‌حضرت باشند. پس آنچه لازم‌الاعتراف است عبارت است از این‌که جمعی از صحابه در صدد حفظ نمودن بیانات آن‌حضرت بودند، و اما این‌که ایشان همه در مسموعات و محفوظات اتفاق داشته‌اند یا نه، این نکته قابل تأمل است.

صحابه را حافظ نتوان گفت و چنین حفّاظ کفایت در بقاء شریعت نمی‌کند، زیرا هر یک از صحابه به دیگری محتاج است در محفوظات خاصة او، پس شریعت ابدالآباد را نتوان مستند به محفوظات صحابه کرد.اگر گویند بقاء شریعت به نحوی که در زمان حضرت‌رسول‌اکرم صلی الله علیه و آله بوده مطلوب است، که نوّاب و رسولان آن‌حضرت در کلیات مسائل به قول آن‌حضرت عمل می‌کردند و در جزئیات آن اجتهاد می‌نمودند، چنان‌که خود آن‌حضرت نیز در جزئیات مسائل مکرر در محاکمات و قضایا با اصحاب مشاوره می‌نمود، پس حفظ شریعت با اجتهاد صحابه و اجتهاد نواب و ولاه به طریق مذکور ممکن است؛ جواب گوییم که:

بقاء شریعت را دو دلیل است: یکی اجماع و ضرورت، و دیگری کتاب و سنّت. اما اجماع و ضرورت را دلالت بر کیفیت بقاء شریعت نیست و آنچه با آن‌ها ثابت می‌شود، بقاء فی الجمله است‌که به معارف پنجگانه و ضروریات فروع حاصل می‌شود. اما کتاب و سنّت که مستفاد با آن‌ها موجب بقاء جمیع احکام واقعة الهیّه است تا روز قیامت به نهجی که بوده است، و بقاء شریعت به چنین طریق که بی‌تغییر و تبدیل و زیاده و نقصان بوده باشد، بدون حافظ خاص از ممنعات و محالات است.

اگر خدا را غرضی است در بقاء شریعت بی‌تغییر و تبدیل، واجب است بر او که عالم معصوم از خطا را در میان امّت بگمارد.

اگر گویند حضرت‌رسول‌اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله جمیع تکالیف و رسالت خود را رسانید به جمیع ناس و احکام را اجرا نمود، بنابراین احتیاج به حجّت نیست، گوییم:

آری آن‌حضرت ما فی‌القرآن را به امّت خود رسانید ولی امت مستغنی نشدند و نمی‌شوند مگر به بیان و توضیح حجت، زیرا که قرآن مشتمل است به رموز و محکمات و متشابهات و بطون و ظواهر و ناسخات و منسوخات و عمومات و خصوصات و مطلقات و مقیّدات، که هر کسی نتواند به آن رسد مگر کسی که صاحب بصیرت تامّه شده و مانند خود پیغمبر باشد در علوم ربّانی و القاء رحمانی و سماع از حضرت سبحانی.

جواب سؤال سائلین و تنبیه غافلین و رفع اختلاف مختلفین که مظهر معالم دین باشد، ممکن نیست مگر به انهاض شخصی که مردم رجوع کنند به سوی او برای حل مشکلات، و این شخص باید کسی باشد که نفوس ساکت شوند به جواب او و اعتماد کنند به کمال علم او، و نیست او مگر امام و حجت بعد از نبی.

مطالب مرتبط :

  1. امام و ابقاء شریعت
  2. صدور معجزه از امام علی(ع)
  3. ضرورت عصمت امام
  4. امام علی (ع) ، مجری قرآن
  5. امام خردسال
  6. عصمت امام علی (ع)
  7. عهد و پیمان امام
  8. اهل سنت و شرایط امام
  9. امام ، غایت خلقت
  10. سایر اوصاف امام
  11. اختلاف آراء درکیفیت روح
  12. سرنوشت روح در عالم برزخ

شما می توانید دیدگاهی بفرستید, یا از داخل سایت خود بازتاب کنید.

فرستادن دیدگاه

بستن popup دیدگاه

فرستادن دیدگاه