سوگند ظاهری و سوگند معنوی ۱۳۸۶/۱۲/۲۹

بیان شده توسط استاد علی الله وردیخانی

کتاب: کعبه جانان - جلد اول

سوگند ظاهری و سوگند معنوی

یکی از ابواب احکام شرعیّه، باب قسم است. سوگند به امر مشروع جایز و به امر غیرمشروع در ردیف محرّمات است. عمل به سوگند مشروع جزو واجبات می‌باشد. واجب آن است که فعل آن موجب حصول نعمت و ثواب و ترکش، سبب نقمت و عقاب باشد.

عمل به سوگند مشروع باید شامل همة مراتب آن گردد. اگر به جزئی یا قسمتی از آن عمل شود، در پیشگاه الهی مسؤول است. اگر کسی پاره‌ای از مراتب امر را انجام دهد، دربرخی موارد می‌تواند مابقی را بعداً به انجام رساند و در برخی دیگر تا تمام مراتب آن یکجا انجام نیابد، سلب مسؤولیت نمی‌کند و حکم الهی در همة موارد آن یکسان نیست. عکس مسائل فوق در قسم به ترک عملی نیز صادق است.

هرگاه فردی به سوگند مشروع خود عمل نکند، کفاره آن آزاد کردن بنده‌ای است. این احکام برای امور ظاهریه صادق است، ولی سالکین و عارفین طریق حق، علاوه بر ظواهر احکام به معانی و احکام معنوی آنها نیز عالم و عامل می‌شوند.

در زمان حاضر که ظاهراً بنده‌ای نیست، مسلّماً جهتی از علل و حکم این کفاره، آزاد نمودن بندگانی است که از جهات مختلف روحی و جسمی تحت ستم هستند؛ بر افراد غنی و واجد شرایط است که آنان را از اسارت نجات دهند.

سوگند یاد کننده باید عاقل، بالغ، صاحب قصد و در حال هشیاری و اعتدال باشد. پس سوگند اجباری یا در حال عصبانیت را اعتباری نیست، همچنین است اگر در اثر عارضه‌ای عقل او موقتاً زایل گردد. سوگند به انجام امور حرام و مکروه نیز شرعاً اعتباری ندارد. سوگند به ترک عملی در صورتی مشروع و معتبر است که در ردیف واجبات و مستحبات نباشد، هرچند برخی افراد سوگند یاد می‌کنند که صلة ارحام نکنند!

مباح امری است که فعل و ترکش مساوی باشد. سوگند به انجام عمل مباح در صورتی جایز است که پس از بررسی مسلم گردد که از آن ضرری متوجه جامعه نمی‌شود. سوگند وقتی معتبر است که به ذات اقدس الهی و یا به اسمی از اسماء او باشد. اگر شرایط عمل به سوگند فراهم نباشد، باید منتظر جمع شرایط گردد. سوگند در مواردی که شخص جاهل به مشکلات امر و یا ناآگاه به عواقب آن باشد، تحقّق نمی‌یابد.

صیغه سوگند باید به لسان ظاهر جاری شود و قسم در قلب، صحیح نیست لکن در باطن، سوگندی وجود دارد که ماورای سوگندهای دیگر و احکام آنها است.

سالکین طریق حق را با درگاه الهی و محبوبین او عهد و سوگندی است. سوگند در این مقام، کمال اتصال دل است به نور مطلقیه الوهیه، وصول این منصب علیّه بی‌حصول توبه نصوحیه امکان‌پذیر نیست. پس علت تحقّق چنین سوگندی، بازگشت حقیقیه‌ای است به سوی مبدع کاینات، و عروج دل است به موطن اصلیه، و اشراقات عشق ازلیّه است در وجود. در این مقام است که «مِنْ اَمْری» به «اَمْری» و «مِنْ رُوحی» به «رُوحی» پیوسته و حقیقت جوهرة معنای بطن غایی آن دو آیه شریفه، در دل متجلّی می‌گردد.این سوگند دُرّ مکنونه الهیه‌ای است که در گنجینة غیبی لاریبی مضبوط و مخزون و محفوظ است. وقتی که انابة ولایتیه در سالکین الی‌الله تحقّق یابد، نور «بَلِّغْ مٰا اُنْزِلَ» ظلمات «وَ اِنْ لَمْ تَفْعَلْ» را مهدوم و معدوم نماید.

امید است که هرچه زودتر آن انابة نصوحیَه در دل سالکین طریق حق به مقام تحقّق درآید و نور آن به نور ولایتیّه و نبویّه در سیر نزولی بپیوندد، سپس این انوار در سیر صعودی در نور مطلقیّه و محضیّه فانی گردد، در آن صورت است که از ناحیه حق‌تعالی خطاب رسد که: اَلا ‌ای ملکوتیان! عرش معلّیٰ را بیارایید و چون از انجام این امر مقدس فراغت حاصل شد، به استقبال آن انوار قدسیه بشتابید و در کمال اعزاز و اکرام تا این بزمگه راز بدرقه نمایید. آیا می‌دانید که قافله‌سالار این انوار قدسیه کیست؟ آن نور نبویّه و یا نور محمدی(ص) یا نور یگانه محبوب الهی است که در سیر نزولی، آن انوار قدسیه را مجذوب خویشتن می‌نماید.

ای کرّوبیان و قدسیان عالم اعلیٰ! این انوار قدسیّه الهیه که عازم سفر کوی دیار عشقند، از خطّه عالم ناسوتی درگذشته و از قید و اسارت «وَ لاٰ یُوثِقُ وَثٰاقَهُ اَحَدٌ» رهایی جسته و مراحل و منازل «یٰا‌اَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّـﺔُ» را پیموده، اکنون در آخرین مرحله این دیار قرار گرفته‌اند. وصول این مقام علیّه به جهت اتصال قلوب زکیه و تعهد و سوگند الهیه به کمال رسد.

ای مسافرین دیار عشق! مقامی که در آن مستقر گشته‌اید، دیگر شما را اختیاری نیست، مِنْ بعد، نیروی جاذبة الوهیت، آن انوار الهیه را مجذوب خود خواهد نمود. چنان که بعد از طی مراحل «اِرْجِعِی اِلیٰ رَبِّکِ رٰاضِیَّـﺔً مَرْضِیَّـﺔً» وارد عالم «فَادْخُلی فی عِبٰادی» شده، سپس ازشراب طهور «وَادْخُلی جَنَّتی» که مشاهدة کمال و جمال و جلال محبوب ازلی است، سرمست شده و به وصال نائل آیید. چه سعادتی و چه جنّتی بالاتر از این که حضور در محضر حق، نصیب دل گردد.

مطالب مرتبط :

  1. حکم نذر و نذر عارفان
  2. اقسام افعال بندگان
  3. رفع موانع
  4. نوسان و تنزل انوار دل
  5. ظاهر و باطن احکام

شما می توانید دیدگاهی بفرستید, یا از داخل سایت خود بازتاب کنید.

فرستادن دیدگاه

بستن popup دیدگاه

فرستادن دیدگاه