گفتار دوازدهم ۱۳۹۲/۰۷/۱۱

بیان شده توسط استاد علی الله وردیخانی

کتاب: تعلیم و تربیت (ارشاد) – جلد دوم

یکی از صفات پسندیده که در ساختمان وجود آدمی ریشه فطری دارد «وفا به عهد» است. طفل از موقعی که معنی عهد و پیمان را درک می‏کند، لزوم وفا به آن را نیز می‏فهمد. مربی لایق باید از این الهام طبیعی استفاده کند و طفل را با سجیه «وفا به عهد» تربیت نماید، و این درک طبیعی را به طوری در کودک پرورش دهد که از دوران کودکی «وفا به عهد» را یکی از وظایف خود بشناسد و خلف وعده را قبیح تلقی کند.
در اسلام «وفا به عهد» از علائم ایمان است و اساس آن باید از دوران کودکی پی‏ریزی شود . مسؤولیت پدران منحصراً فراهم نمودن زندگی مادی و مراقبت‏های جسمانی نیست، بلکه پرورش‏های روحانی و ایمانی نیز به عهده پدران است و از نظر اسلام ادب و تربیت فرزندان از تأمین حوائج جسمانی آنان ارزنده‏تر است.
حضرت علی علیه السلام می‏فرماید: بخشش و تفضل هیچ پدری برای فرزند بهتر از عطیه ادب و تربیت پسندیده نیست. و نیز می‏فرماید: هیچ ارثی برای فرزندان بهتر از ادب نیست.
حضرت سجاد علیه السلام می‏فرماید: حق فرزند به تو اینست که بدانی وجود او از توست و نیک و بد او در دنیا وابسته به توست، باید بدانی که در حکومت پدری و سرپرستی مسؤول و موظفی فرزند را با آداب و اخلاق پسندیده پرورش دهی.
پیشوای عالیقدر شیعیان حضرت سجاد علیه السلام در این حدیث شریف به مسؤولیت پدران نسبت به فرزندان تصریح فرموده است و پرورشهای اخلاقی و ایمانی را از وظایف مسلم پدران دانسته، و خاطرنشان نموده است که پرورش صفات پسندیده مانند اداء فریضه‏ای موجب اجر و پاداش است و پرورش صفات ناپسند مانند ترک واجب و ارتکاب گناه، پدران را مستحق عذاب و کیفر خواهد نمود.
لازم است دیدنیها و مسموعات کودک که از راه چشم و گوش وارد مغز او می‏شوند، شدیداً تحت مراقبت قرار گیرند. یک سخن پلید و یک منظره منحرف کننده کافی است که فکر کودک را از صراط مستقیم برگرداند و او را برای همیشه بدبخت و آلوده سازد.
طفل در دوران کودکی که مسائل علمی و عقلی را درک نمی‏کند، لزوم «وفا به عهد» را فطرتاً می‏فهمد. پدری که وعده می‏دهد به فرزند خویش اسباب بازی بخرد، اگر به وعده خود وفا کرد کودک شاد می‏گردد و اگر به وعده خود وفا نکرد ناراحت می‏شود و از نظر کودک این کار، زشت و برخلاف توقع فطری او است.
پیامبران الهی و مربیان نیز حسن «وفا به عهد» و قبح پیمان شکنی را به مردم گوشزد کرده‏اند و آنان را با این درک فطری تربیت نموده‏اند. در اسلام «وفا به عهد» از وظایف حتمی مسلمین، در امور فردی و اجتماعی است، و در این باره آیات و اخبار بسیار وارد شده است: به عهد و پیمان خود وفا کنید که این امر در پیشگاه الهی مورد مؤاخذه و پرسش است.
مؤمنین کسانی هستند که به امانت و پیمان خود وفا کنند. حضرت موسی کاظم علیه السلام روایت کرده از حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله که می‏فرماید: مسلمان نیست کسی که به عهد خود وفادار نباشد. وعده ای که مسلمان به برادر دینی خود می‏دهد، باید مانند نذر شرعی به آن عهد وفادار باشد با این تفاوت که در تخلف مانند نذر شرعی کفاره ندارد.
حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله می‏فرماید: کسانی که در سخن راستگوتر و در حفظ امانت مواظب تر و در عهد و پیمان باوفاتر و در اخلاق نیکوتر و با مردم گرمترند، روز قیامت به من از همه نزدیکترند. و حضرت علی علیه السلام می‏فرماید: وفا به عهد، آراستن جوانمردی است.
در اسلام مقررات و قوانینی است که اختصاص به ملت اسلام دارد و مسلمین باید آنها را بین خود و نسبت به یکدیگر اجرا کنند، این دسته قوانین را می‏توان به نام «حقوق ملی اسلامی» نامید.
قوانین و مقرراتی نیز هستند که تنها اختصاص به ملت اسلام ندارند بلکه دارای جنبه عمومی و جهانی هستند و باید مسلمانان آنها را با تمام ملل و اقوام بکار بندند که یکی از آنها لزوم «وفا به عهد» است، و این دسته از قوانین را می‏توان به نام «مقررات حقوق بشر» نامید.
مسلمانان نه تنها مکلفند عهد و پیمانی را که میان خود منعقد می‏کنند وفا نمایند، بلکه عهد و پیمانی که با غیر مسلمین از هر ملت و مذهبی که باشند منعقد می‏کنند ، باید وفادار بوده و بدون کمترین مسامحه و تعلل انجام دهند.
حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله می‏فرماید سه چیز است که تخلف از آنها جائز نیست:
وفا به عهد، طرف پیمان مسلمان باشد یا کافر.
احترام و نیکی به پدر و مادر، مسلمان باشند یا غیر مسلمان.
اداء امانت، صاحب امانت مسلم باشد یا غیر مسلم.
حضرت باقر علیه السلام می‏فرماید سه چیز است که خداوند متعال اجازه تخلف از آنها را نداده است:
وفا به عهد، صاحب پیمان و طرف عهد صحیح العمل باشد یا بد عمل.
احترام به پدر و مادر، درستکار باشند یا نادرست.
اداء امانت، صاحب امانت گنهکار باشد یا نیکوکار.

مطالب مرتبط :

  1. گفتار دوازدهم
  2. گفتار دهم
  3. گفتار شانزدهم
  4. گفتار سیزدهم
  5. گفتار سوم
  6. گفتار ششم
  7. گفتار هشتم
  8. گفتار پنجم
  9. گفتار چهارم
  10. گفتار هفتم
  11. گفتار نهم
  12. گفتار یازدهم

شما می توانید دیدگاهی بفرستید, یا از داخل سایت خود بازتاب کنید.

فرستادن دیدگاه

بستن popup دیدگاه

فرستادن دیدگاه