گفتار شانزدهم ۱۳۹۲/۰۷/۱۱

بیان شده توسط استاد علی الله وردیخانی

کتاب: تعلیم و تربیت (ارشاد) - جلد اول

«غفلت» چون زنجیری است که بر گردن انسان افتاده که سرش را بالا ببرد و از پذیرفتن سخنان حکمتی ممنوعش کند و نیز مردم غافل کسانی هستند که در جلو و عقب خویش سد محکمی ساخته و ارتباط خود را با پشت سر و جلو قطع کرده و علاوه بر آن در میان آن سد پرده‏ای بر روی خود کشیده که هیچ چیز را نبینند«إِنَّا جَعَلْنَا فِی أَعْنَاقِهِمْ أَغْلاَلًا فَهِیَ إِلَى الأَذْقَانِ فَهُم مُّقْمَحُونَ وَجَعَلْنَا مِن بَیْنِ أَیْدِیهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَیْنَاهُمْ فَهُمْ لاَ یُبْصِرُونَ».
«غفلت» چون سد محکمی است برای انسان، که او را از امور گذشته و آینده غافل می‌سازد و شخص غافل نمی‌داند از کجا آمده و مبدأش چیست و کدام نیرو او را به این جهان پهناور آورده و نیز نداند به کجا می‌رود آیا به سوی سعادت می‌رود یا بد‏بختی. پس سعادتمند کسی است که هیچ وقت گذشته را فراموش نکند و از آینده نیز غافل نباشد و اگر در گذشته مرتکب اشتباهات و خطایی شده آن اعمال زشت را جبران کند و سعی نماید تا آینده‌اش صرف معصیت و گناه نگردد.
بدبخت کسی که از گذشته و آینده بی‌خبر و غافل باشد و نداند مبدأ و معادش کجا ا‏ست. در حدیث آمده: رحمت خدا شامل آن کسی است که بداند از کجا آمده و برای چه آمده و به کجا خواهد رفت. نظر در امور گذشته سبب می‌شود که انسان به قبح و عیب و نقص خویش پی برده و آن‌ها را جبران کند و روح را که بر اثر گناه مانند آهن زنگ زده گردیده بود در آتش ندامت و پشیمانی، آن زنگ‌ها و تیرگی‌ها را از بین ببرد تا در نتیجه صفا و جلای روح باز گردد.
بنابراین کسی که اصلاً نداند که نمی‌فهمد به اصطلاح، جهل مرکب داشته باشد یا در زندان مادیت محبوس و در دریای شهوت غرق و گرفتار تخیلات پست مادی گردد و از جلو و عقب خویش سد محکمی سازد، چنین اشخاص از انسانیت منقطع است.
علامت دیگر غافل این است که «سَوَاءٌ عَلَیْهِمْ أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لاَ یُؤْمِنُونَ» در این آیه شریفه صفت دیگری برای غافلین بیان شده و این صفت کسانی است که در آخرین درجه غفلت باشند به نحوی که دو چیز متضاد در نزد ایشان یکسان باشد خوبی و بدی، کوری و بینایی، دانش و جهل، و انذار و عدم انذار، و مانند این‌ها.
چنین مردم غافلین هستند که بر دل‌هایشان قفل بسته و دریچه فهم را به روی خود نگشایند. در بیان انذار حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله نقصی نیست، زیرا که اگر شنوندگان مانعی برای استماع داشته باشند و سخن پیغمبر را نپذیرند، تقصیر و کوتاهی از شنونده است نه گوینده.
در آیه قبلی خداوند متعال غافلین را به زندانیانی که در اطاق در بسته محبوس بوده و ارتباطی با خارج نداشته باشند، تشبیه می‌کند ولی در این آیه انحطاط بیشتری برای غفلت زدگان و متمردین از دستورات انبیا قائل شده است. مرد زندانی که دست و پایش به زنجیر بسته شده ممکن است بدان ببالد که دلش آزاد است و دریچه فهم به رویش باز می‌شود، ولی کسانی که در آخرین درجه غفلت به سر می‌برند علاوه بر این که خود را میان سدها محبوس کرده و زنجیر بی‏خبری به گردن انداخته، دریچه دل را به قفل بسته که مانع نفوذ سخنان حق و کلام مستدل گردند گویا که ایشان اصلاً قلب ندارند.
روزی که راه حس و شعور و ادراک برای انسان مسدود گردد و قوه تشخیص و تمیز خود را از دست بدهد مرده ای است متحرک، و کسی که به این مردگان زنده نمایی سر و کار داشته باشد هر قدر هم دارای قوه بیان و جاذبیت سخن باشد نمی‌تواند این مردگان را زنده، و خفتگان را از خواب بیدار کند؛ این است که خداوند متعال می‌فرماید: ای پیغمبر، انذار و عدم انذار تو در باره آن غافلین یکسان است. بلکه سخنان تو به کسانی مؤثر است که خود را برای پذیرفتن سخنان حق آماده کنند: «إِنَّمَا تُنذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّکْرَ وَخَشِیَ الرَّحْمَن بِالْغَیْبِ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَةٍ وَأَجْرٍ کَرِیمٍ ». ایشانند که همیشه خود را برای تحصیل و پذیرفتن تعالیم عالیه آماده می‌کنند.
حصول علم مراتبی دارد:
مرتبه اول – با خواندن و نوشتن و از طریق اکتساب و استفاضه صحیحه حاصل آید.
مرتبه دوم- تجلیات الهی است که از جانب حق تعالی به انسان افاضه می‌شود که معرفت تامه در جمیع مراتب از آن حاصل آید.
مرتبه سوم- حبه‏ای است که خداوند متعال در اولاد آدم به ودیعت نهاد و در دنیا فرستاد که زحمت کشیده و آن‌ را به آب اعمال صالحه و ریاضات و مجاهدات آب دهد و ثمره‏ای دریابد.
ایشانند که جان خود را به تقوی آراسته و از علایق مادیات وارسته‌اند. فکر ایشان همواره در عالم قدس در طیران است، ایشانند که قلب خود را همواره برای قبول تجلیات الهی مستعد می‌کنند؛ چنان که حضرت امیر المومنین علیه‌السلام به جناب کمیل می‌فرماید: که ای کمیل روی زمین از ایشان هرگز خالی نباشد که عده ایشان بسیار کم است ولی مقام و منزلت ایشان نزد حق تعالی بس عظیم است. بعضی از ایشان ظاهر و مشهور باشند و بعضی خائف و مغمور، و آنچه را که اهل ثروت و نعمت دنیا بر خود سخت گرفته‌اند ایشان آنهارا بر خود آسان نموده‌اند. ایشان به ابدان، مصاحب اهل دنیایند ولی ارواحشان در عالم قدس الهی سیر می‌کنند.

مطالب مرتبط :

  1. گفتار شانزدهم
  2. گفتار یازدهم
  3. گفتار بیستم
  4. گفتار بیستم
  5. گفتار سوم
  6. گفتار هشتم
  7. گفتار بیست و یکم
  8. گفتار هفدهم
  9. گفتار یازدهم
  10. گفتار نهم
  11. گفتار دوم
  12. گفتار اول

شما می توانید دیدگاهی بفرستید, یا از داخل سایت خود بازتاب کنید.

فرستادن دیدگاه

بستن popup دیدگاه

فرستادن دیدگاه