گفتار هشتم ۱۳۹۲/۰۷/۱۱

بیان شده توسط استاد علی الله وردیخانی

کتاب: تعلیم و تربیت (ارشاد) – جلد دوم

یکی از علل پیدایش عقدة حقارت، زیاده روی در محبت نسبت به کودک است. کودکانی که بیش از اندازة مورد مهر و نوازش واقع می‏شوند و در نتیجه لوس و از خودراضی ببار می‏آیند، در طول ایام عمر به خصوص در مواقع برخورد با مشکلات زندگی به سختی دچار احساس حقارت و پستی می‏گردند و به اعمال ناشایستی دست می‏‎زنند، و در بعضی مواقع ناراحتی‏های روانی و فشارهای روحی کار آنان را به دیوانگی یا خودکشی می‏کشاند.
محبت در پرورش جان کودک مانند غذا برای پرورش جسم لازم و ضروری است؛ همانطور که خودداری از غذا و زیاده روی در غذا و مسموم بودن غذا، هریک عوارض بسیاری در بدن کودک می‏گذارد، همچنین خودداری از محبت و زیاده روی در محبت و محبت نابجا و منحرف کننده، آثار شومی در روان کودک می‏گذارد.
زندگی سرتاسر مبارزه و مشکلات است، در راه زندگی پستی‏ها و بلندی‏ها، محرومیت‏ها و ناکامی‏ها و شکست‏ها بسیار است. مربی لایق آن است که جسم و جان کودک را به خوبی پرورش دهد، و او را برای مبارزه و مقاومت در صحنه پر فشار زندگی مجهز نماید.
همانطور که بدن کودک در اثر مراقبت های بهداشتی و اندازه گیری در غذا و خواب و حرکت و ورزش نیرومند می‏گردد و در مقابل گرما و سرما و تشنگی و گرسنگی و بیماری مقاومت می‏کند، همچنین روان او نیز در پرتو بهداشت روحی و تعالیم اخلاقی و اندازه گیری در مهر و محبت و تندی و خشونت می‏تواند در برابر مصائب و ناکامی‏ها و محرومیت‏ها و شکست های روحی مقاومت کند.
اطفالی که بیش از اندازه مهر و محبت می‏بینند و پدر و مادر بی قید و شرط تسلیم آنها می‏شوند و به تمام خواسته های نیک و بد آنان جامة عمل می‏پوشند و در نتیجه دیکتاتور و از خودراضی به بار می‏آیند، روحی ضعیف و روانی زودرنج دارند و در برابر کوچکترین ناراحتی آزرده خاطر و ناراحت می‏شوند؛ آنان خیلی زود در نبردهای زندگی شکست می‏خورند.
گروه نازپرور در تمام دوران حیات ناکام و متأثّرند و در مشکلات زندگی با زبونی و ذلت عقب نشینی می‏کنند و در لحظات سخت نیز دست به خودکشی می‏‎زنند.
زیاده روی در محبت و لوس بار آوردن کودک از بزرگترین خطاهای تربیتی است. بدبختی‏هایی که از این راه دامنگیر فرزندان می‏شود بسیار مهم و خطرناک است.
آئین مقدس اسلام در برنامه تربیت کودک، اولیاء اطفال را از زیاده روی در محبت نسبت به فرزندان خویش برحذر داشته، و آنان را که در محبت نسبت به فرزندان زیاده روی می‏کنند مورد ملامت قرار داده است.
حضرت باقر علیه السلام می‏فرماید: بدترین پدران کسانی هستند که در محبت نسبت به فرزندان زیاده روی کنند، و بدترین فرزندان کسانی هستند که در اثر تقصیر و کوتاهی در انجام وظایف، پدر را از خود ناراضی کنند.
بدبختی‏هایی که از راه افراط در محبت، دامنگیر فرزندان می‏شود، بسیار خطرناک است، به همین جهت امام باقر علیه السلام پدرانی را که در محبت نسبت به فرزندان افراط می‏کنند، بدترین پدران معرفی نموده است.
طفل فطرتاً مایل است که آزاد باشد، هر کاری که می‏خواهد بکند و دست به هر چیزی بزند و هیچ کس سد راه خواهش های او نشود. ولی این کار به صلاح او نیست زیرا او نیک و بد را نمی‏شناسد و خیر و شر خود را نمی فهمد. مربی لایق کسی است که عاقلانه خواهشهای طفل را تعدیل کند و آنچه به صلاح او است، با مهربانی انجام دهد و آنچه به صلاح او نیست او را از این خواستة ناروایش منع کند.
بعضی از پدران و مادران کمترین توجهی به تربیت کودک خود ندارند، هدف شان تنها راضی کردن آنها و برآوردن خواسته‏های آنان است، عملاً خود را تسلیم فرزندان خویش می‏کنند؛ این کودکان رفته رفته خودخواه‏تر شده و ریشه های خانمان برانداز استبداد و خودسری در فکرش محکمتر خواهد شد.
این قبیل پدران و مادران به صورت دوستی و مودّت، تیشه به ریشة فرزندان خود می‏‎زنند و آنان را به راه بدبختی و سیه روزی سوق می‏دهند.
کودکانی که با این روش مذموم تربیت می‏شوند، لوس و از خودراضی ببار می‏آیند. این خلق ناپسند از بیماری‏های خطرناک روانی است و عوارض بسیاری در جسم وجان کودک می‏گذارد و نتایج شومش از خلال رفتار و گفتار بیمار مشهود است.
حضرت علی علیه السلام می‏فرماید: «شَرُّ الاُمُورِ الرِّضا عَنِ النَّفْسِ» خودپسندی و  از خودرضائی از بدترین بیماریهای روانی است. طفلی که در محیط خانواده مستبدانه حکومت می‏کند و پدر و مادر بی قید و شرط تسلیم او می‏شوند، خودپسند و از خودراضی ببار می‏آید. او متوقع است که تمام مردان مانند پدر و تمام زنان مانند مادر مطیع او شوند و اوامر او را بی چون و چرا بکار بندند. بدیهی است کسی که از جامعه چنین توقع نابجائی داشته باشد، مورد نفرت و انزجار مردم است.
حضرت امام هادی علیه السلام می‏فرماید: «مَنْ رَضِیَ عَنْ نَفْسِهِ کَثُرَ السَّاخِطُونَ عَلَیْهِ» کسی که خودپسند و از خودراضی است، غضب کنندگان به وی بسیار خواهند بود.
حضرت علی علیه السلام می‏فرماید: خودپسندی و از خودراضی بودن هرکس، دلیل نقص و کوتاهی عقل او است. «رِضاءُ الْعَبْدِ عَنْ نَفْسِهِ بُرْهانُ سِخافَتِهِ»

مطالب مرتبط :

  1. گفتار هشتم
  2. گفتار یازدهم
  3. گفتار هفتم
  4. گفتار ششم
  5. گفتار نهم
  6. گفتار دوازدهم
  7. گفتار یازدهم
  8. گفتار هفدهم
  9. گفتار دهم
  10. گفتار چهاردهم
  11. گفتار سوم
  12. گفتار هیجدهم

شما می توانید دیدگاهی بفرستید, یا از داخل سایت خود بازتاب کنید.

فرستادن دیدگاه

بستن popup دیدگاه

فرستادن دیدگاه