گفتار دوازدهم ۱۳۹۲/۰۷/۱۱

بیان شده توسط استاد علی الله وردیخانی

کتاب: تعلیم و تربیت (ارشاد) - جلد اول

عده‏ای از طرفداران تکامل روح در تشخیص سعادت بشر دچار اشتباه عظیمی شده و بسیاری از حقایق مربوط به شؤون و تمایلات جسم را نادیده انگاشته‌اند؛ هواداران اصالت جسم و مادیات نیز به همین عارضه مبتلا شده و از جنبه دیگر مرتکب خطایی انکار ناپذیر گردیده‌اند، زیرا بسیاری از واقعیات اخلاقی و ایمانی و سجایای انسانی و اصول اعتقادی را یکسره فراموش کرده یا صریحاً انکار نموده‌اند. شکی نیست که یکی از ارکان واقعی سعادت، اخلاقیات نیکو، صفات برجسته روحی و کمالات نفسانی است.
اسلام سعادت بشر را روی اصالت فطرت و سرشت او پایه گذاری نموده و ضمن تعالیم آسمانی خود، هردو جنبه جسمی و روحی را مد نظر قرار داده و برای هر کدام حساب جداگانه‏ای منظور کرده است.
سعادت واقعی چون درخت مقدسی است که او را شاخه و برگ‌های انبوهی است؛ قسمتی از آن مربوط به معنویات و بخشی مربوط به مادیات است. سعادت حقیقی از آن کسی است که این شجره طیّبه با تمام ویژگی‌هایش بر سر او سایه افکنده و خواسته‏های ظاهری و باطنی، روحی و جسمی و عقلی و فطری وی را ارضاء نماید.
اسلام در باره ارضاء غرایز جسمی انسان که یکی از خصوصیات فطرت و سرشت او است نه تنها موافق است بلکه انجام آن را از شرایط سعادت شناخته است، به شرطی که از حد اعتدال نگذرد و جامعه را در ورطه پلیدی و رذالت نیفکند؛ در غیر این صورت، این خود نشانه نکبت و مایه بد‏بختی است.
آزادی بی حد وحصر در مورد پاسخگویی به شهوات و هوی‌های نفسانی نه تنها نشانه خوشبختی نیست، بلکه بوجود آورنده مشکلات و گرفتاری‌هایی است که عواقب شوم آن دامنگیر افراد و جامعه خواهد شد.
نتیجه‏ این که ارضاء کلیه غرایز در حد اعتدال و به طریق مشروع بسیار نیکو و پسندیده است. در قرآن مجید و گفتار بزرگان شواهد و دلایلی است که بشر را به بهره گیری از نعمت‌های دنیوی ترغیب نموده و حتی بهره‌مندی به طریق مشروع از این نعمت‌ها و لذایذ را از آثار و علائم سعادت یاد کرده‌اند. خداوند متعال در قرآن مجید می‏فرماید« قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِینَةَ اللّهِ الَّتِیَ أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ» : ای پیامبر (ص) بگو چه کسی استفاده از لباس‌های زیبا و غذا های خوب را بر مردم حرام کرده است؟
از نظر اسلام سعادت واقعی عبارت است از تکمیل تمام جهات، یعنی ارضاء خواسته‏های جسمی و روحی در حد خود، به طوری که موازنه و تعادل بین جسم و جان بر قرار شود.
بشر از دو طریق می‌تواند نیک و بد را بشناسد:
اول- از طریق فطرت و سرشت.
دوم- از طریق تعلیم و تربیت.
خداوند متعال در قرآن مجید می‌فرماید:« وَهَدَیْنَاهُ النَّجْدَیْنِ» : یعنی ما بشر را به خیر و شرش آگاهی داده و هدایت نمودیم.
اسلام درک نیک و بد و قدرت تمیز آن را در اصل جزء فطرت و سرشت آدمی می‌داند. ولی نکته قابل توجه این که شناخت تمام خوبی‌ها و بدی‌ها فطری نیست، زیرا در اینصورت فرستادن انبیاء برای هدایت و راهنمایی بشر امری غیر ضروری و بیهوده جلوه می‌کرد.
حضرات انبیاء علیهم السلام معلمین بشر هستند، پرچم هدایت بر دوش ایشان در اهتزاز است. روی این اصل چنان که ذکر شد درک نیک و بد بوسیله دو قدرت بوده و از دو منشأ سرچشمه می‌گیرد : یکی وجدان فطری که از سرشت و خلقت، دیگری وجدان تربیتی که از هدایت و رهبری انبیاء و اوصیا ریشه برمی‌گیرند.
«وجدان» غریزه فنا ناپذیر خدایی، ندای آسمانی، داور درستکار و نیک اندیش و ممیز نیک و بد است «وجدان» همان نیروی فعاله و درّاکه‏ای است که در تمام دوران زندگی از طفولیت تا کهولت و در همه حالات مختلف ندای پاک و ملکوتیش از اعماق جان شنیده می‌شود.
« وجدان » یکی از بهترین و نیرومندترین عوامل اجرایی برای جلو گیری از انجام بدی‌هاست.
« وجدان » حقیقی‌ترین و مقدس‌ترین محکمه اجرایی است که احتیاج به قاضی نداشته و تحت نفوذی و قدرتی قرار نمی‌گیرد. واقع بینی این دادگاه واقعی در دنیا نظیر محکمه عدل الهی در روز قیامت است که از مسیر عدالت و انصاف منحرف نشده و از حق و حقیقت عدول نمی‌کند.
پیروی از وجدان موجب آرامش دل است. کسی که این ندای درونی را سرمشق زندگی قرار دهد بدون اضطراب و نگرانی باطنی، به حیات خود ادامه داده، عاقبت به مصداق «یَا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِی إِلَى رَبِّکِ رَاضِیَةً مَّرْضِیَّةً» با کمال رضایت و خشنودی در محکمه عدل الهی حضور می‏یابد.

مطالب مرتبط :

  1. گفتار دوازدهم
  2. گفتار یازدهم
  3. گفتار نوزدهم
  4. گفتار چهارم
  5. گفتار چهاردهم
  6. گفتار نهم
  7. گفتار نهم
  8. راه اندازی بخش اخبار وب سایت کعبه جانان
  9. گفتار سیزدهم
  10. گفتار هفدهم
  11. گفتار هجدهم
  12. گفتار دهم

شما می توانید دیدگاهی بفرستید, یا از داخل سایت خود بازتاب کنید.

فرستادن دیدگاه

بستن popup دیدگاه

فرستادن دیدگاه