درجات توبه ۱۳۸۷/۰۲/۱۸

بیان شده توسط استاد علی الله وردیخانی

کتاب: کعبه جانان - جلد اول

توبه را مراتبی است: توبه عوام از زلّت، توبه خواص از غفلت، توبه خاص الخاص از رؤیت اوصاف بشریّت. توبه عوام از معصیت به طاعت است؛ توبه خواص از طاعت به توفیق است، طاعت خود نبیند همه توفیق بیند؛ توبه خاص الخاص آن است که می‌خواهد از رؤیت توفیق به مشاهدة حق رسد. «اَعُوذُ بِعَفْوِکَ مِنْ عِقٰابِکَ» اشارت بر نظر عوام است. «اَعُوذُ بِرِضٰاکَ مِنْ سُخْطِکَ» اشارت بر نظر خواص است. «اَعُوذُ بِکَ مِنْکَ» الهی از تو به تو پناه می‌آورم، از تو به سوی تو می‌گریزم، اشاره بر نظر خاص الخاص است.

بزرگان فرموده‌اند که توبه دو قسم است: توبه انابت و توبه استجابت. توبه انابت آن است که توبه کند از خوف عقوبت الهی؛ توبه استجابت آن است که توبه کند از شرم کرم الهی.

خداوند متعال در قرآن مجید می‌فرماید: «وَ اَنیبُوا اِلیٰ رَبِّکُمْ» ‌ای ‌ایمان‌آورندگان به مقام انابت برآیید که مقام انابت بسی برتر است از مقام توبت. توبت بازگشت بنده است از عصیان به طاعت، و انابت بازگشت بنده است به سوی خدای تبارک و تعالی به قدم دل.

انابت، از وادی نفاق به قدم تسلیم به وادی سکینت آمدن؛ از وادی بدعت به قدم صدق به وادی محبت آمدن؛ از وادی تفرق به قدم انقطاع به وادی جمع آمدن؛ از وادی دعوی به قدم افتقار به وادی تفرید آمدن.

توبه را درجاتی است:

اول – توبه عمّال و آن رجوع است از اعمال بی فایده به اعمال صالحه.

دوم – توبه متقیان و آن رجوع است از فضولات و شبهات و اکثر مباحات.

سوم – توبه زهّاد و آن رجوع است از غفلت به‌حضور و از رغبت دنیا به ‌نفرت از آن.

چهارم – توبه مقرّبین و آن رجوع است ازحسنات خود به حق‌تعالی. چنان که بزرگان فرموده‌اند: حسنات ابرار سیئات مقرّبین است و بعد از انتقال به درجه علیا آنچه را که اهل درجه سفلی حسنه دانند، اصحاب درجه علیا از آن تائب شوند و آن را گناه اعتبار کرده توبه از آن را بر نفس خود لازم دانند.

پنجم – توبه موحّدین و آن رجوع است از ماسوای حق به سوی حق‌تعالی.

اگر توبه را که حسنه است از خود دانی باید از آن خودبینی توبه کنی و بدانی که تیسیر این حالت از مخفی لطف الهی است. و نیز فرموده‌اند: اگر کسی به طاعت خدا بازگردد به جهت خوف عقاب، رجوع او را توبه گویند. و اگر به طاعت خدا بازگردد به جهت طمع ثواب، رجوع او را انابت خوانند. و اگر بازگشت او به جهت امتثال امر و استحقاق عبودیت باشد نه از جهت خوف عقاب و طمع ثواب، او را صاحب اَوْبَت گویند.

عارفین مطلقاً انواع توبه را که از مؤمنین واقع می‌شود تا به درجه ولایت نرسیده‌اند وعروج به ذروه مقرّبین ننموده‌اند، تسمیه کنند به توبه مطلقه «تُوبُوا اِلیٰ ‌اللهِ جَمیعاً ‌اَیُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ». امّا توبه عارفین را انابت گویند «وَ جٰاءَ بِقَلْبٍ مُنیبٍ» و توبه حضرات انبیاء و اوصیاء و اهل توحید را اوبت خوانند «نِعْمَ الْعَبْدُ اِنَّهُ اَوّٰابٌ».

مطالب مرتبط :

  1. درجات توبه
  2. توبه و شرایط آن
  3. لزوم توبه دائمی
  4. توبه ، باب مفتوح الهی
  5. فصل سیزدهم: عوامل اسقاط عذاب – توبه
  6. توبه تا حضور موت
  7. توبه نصوح
  8. توبه ، بیداری روح
  9. احوال و مقامات و ارکان توبه نصوح
  10. توبه قبل از فوت مهلت
  11. پرهیز از رذایل، شرط قبولی توبه
  12. توبه و اداء دیون

شما می توانید دیدگاهی بفرستید, یا از داخل سایت خود بازتاب کنید.

فرستادن دیدگاه

بستن popup دیدگاه

فرستادن دیدگاه