مراتب موت ۱۳۸۹/۱۱/۲۶

بیان شده توسط استاد علی الله وردیخانی

کتاب: مبدا و معاد

مراتب موت

موت در کلام عرب اطلاق می‌شود بر سکون، و واقع شود به حسب انواع حیات. نوعی در ازاء قوّة نامیه و نوعی در زوال قوة حسیّه و نوعی در زوال قوة عاقله. از جمله اطلاقات موت بر حزن و خوف است که مکدّر حیات است؛ و گاه استعاره می‌آورند در احوال شاقه مانند فقر و ذلت و پیری؛ و گاه اطلاق می‌شود بر کاهش عقل و تمیز؛ و گاه اطلاق می‌شود بر فنای صورت مانند انتفاء اجساد، لکن موت کلی وقتی است که کلیه صفات حیات از حیّ سلب شود.

بنابراین، گرچه موت کلی هنگامی است که روح از بدن خارج شود، ولی در معنا موت نه فقط در انسان، بلکه علاوه بر آن در حیوانات و نباتات و جمادات نیز انواع و اقسامی دارد:

در جمادات، فلز خالص مثل زر ناب موقع امتزاج با فلز دیگر، مرده و در هنگام خلوص، زنده است. اگر در حالت امتزاج از بعضی جهات، مفید باشد از آن جنبه زنده است، اما بعد از تصفیه و خالص شدن، از جهات دیگر هم زنده است. همین طور تا هنگام که زمین مستعد رشد و نمو نباتات باشد، زنده و در غیر آن بایر و اموات است.

در نباتات نیز در صورت مثمرثمر نبودن نباتی، در ردیف اموات و به هنگام ثمربخش بودن، در جرگة نباتات زنده محسوب می‌شود.

در حیوانات، حیوان از جنبة غیراهلی بودن، مرده و از جهاتی که اهلی است، زنده می‌باشد. در تمام موارد فوق، قضاوت به زنده و مرده بودن، در اصل نسبت به حصول منافع آنبرای انسان است. اما در مورد بشر اختصاصاً مراتب موت و حیات بشر بوده و انواع و اقسامی دارد تا آنجا که فردی که فاقد علم است، یا کسی که از معرفت و ایمان بهره‌ای ندارد و یا قلبی که معصیت کار است، مرده محسوب می‌شود.

از موارد مذکور معلوم می‌شود که بطور کلّی در حالت موت، حصول منافع کمتر و به هنگام زنده شده، بیشتر است زیرا هرچه درجة حیات بالاتر رود، سطح فعالیت به ویژه حرکت روحی و معنوی افزایش یافته و بر مراتب مفید بودن و فیاضیّت افزوده می‌شود. به عنوان مثال، کسی که فاقد علم و یا ایمان و معرفت است، منافع وجودی چنین فردی، به ویژه منافع معنوی او نسبت به خود و سایرین کم و ناچیز است. لذا برای احیاء معنویات و تقویت آن، امر شده که قبل از رسیدن موت طبیعی، به موت ارادی بمیرید، که البته مقصود موت قوای نفسانیّه به طریق مشروع و غلبه عقل بر نفس است. چه، این موت ماوراء موت‌های دیگر است و هرکس بدان موفق شود، آثار وجودی و کمالی او برای خود و اجتماع بشریت، فوق‌العاده است.

گرچه برای احیاء زمین، نبات و حیوان مرده توصیه شده، اما مهمترین توصیه و تأکید، تلاش برای زنده کردن نفوس انسانی است. زیرا بالاترین خیرات نزد پروردگار آن است که انسان موفق شود بعد از اصلاح خود، شخص مرده‌ای را خصوصاً از لحاظ روحی و قلبی زنده نماید که آثار معنوی آن از حیّز حساب، خارج است.

مسلّماً قلبی که معصیت کار است، مرده و احیاء آن بدون توبه واقعی امکان‌پذیر نیست، چنان که حضرات معصومین (ع) در مقام دعا به درگاه الهی عرض می‌نمایند که: خدایا به آب توبه قلب مرا زنده کن.

معلّمین و مربیان الهی، که صاحبان تزکیه نفس هستند، و با قلم و تقریر خود قلوب را زنده و نفوس را احیاء می‌کنند، در حقیقت مظهر اسم شریف محیی خداوند می‌باشند.

مطالب مرتبط :

  1. مراتب وجود در مشهودات
  2. مراتب معرفت
  3. مراتب یقین
  4. تسلیم و مراتب آن
  5. مصداق انسان
  6. شرط تداوم عشق
  7. جبر و اختیار
  8. صالحان ، وارثان زمین
  9. اراده واحد
  10. حقیقت معجزه
  11. مظهر تامّ اسماء
  12. فرق اماته و قتل

شما می توانید دیدگاهی بفرستید, یا از داخل سایت خود بازتاب کنید.

فرستادن دیدگاه

بستن popup دیدگاه

فرستادن دیدگاه