قوای نفس نباتی ، حیوانی و انسانی ۱۳۸۹/۱۱/۱۴

بیان شده توسط استاد علی الله وردیخانی

کتاب: مبدا و معاد

قوای نفس نباتی، حیوانی و انسانی

نفس به اشتراک اسم، شامل چند معنی مختلف است که هر یکی را آثاری است: معنی اول از آن معانی، نفس نباتی است که مادة نمو می‌باشد. دوم نفس حیوانی است که به آن بهیمی هم گویند. سوم نفس انسانی است که نوع مردم بدان از حیوانات دیگر امتیاز دارد. هریکی از این نفوس دارای چند قوه است که هر قوه مبدأ فعلی خاص بود.

نفس نباتی: نفس نباتی دارای سه قوة اصلی است:

اول ـ قوة غاذیه که عمل او با اعانت و مهار چهار قوة دیگر تمام می‌شود که عبارتند از جاذمه، ماسکه، هاضمه و دافعه.

دوم ـ قوة تنمیه که عمل اوبه اعانت غاذیه و قوة دیگر که آن را مغیّره خوانند صورت بندد.

سوم ـ قوة مولّده که عمل او به اعانت غاذیه و قوة دیگرکه آنرا مصوّره نامند به کمال رسد.

نفس حیوانی: نفس حیوانی را دو قوه است:

اول ـ قوة ادراک آلی که دو قسمت است: قسم اول مشاعر ظاهر بود که عبارتند از: قوة باصره، سامعه، شامه، ذائقه و لامسه. آلات قسم دوم حواس باطن بود که عبارتند از: حسّ مشترک، خیال، وهم، حافظه و متصرّفه.

دوم ـ قوة تحریک ارادی که آن نیز به دوقسمت است:قسم اول آن که منبعث شود به سوی جذب نفعی که آنرا قوة شهوی خوانند،و قسم دوم آن که منبعث شود به سوی دفع ضروری که آنرا قوة غضبی نامند.

نفس انسانی: نفس انسانی که به سایر نفوس امتیاز دارد، به جهت قوة ناطقه است که هرگاه این قوه توجه به معرفت حقایق موجودات و احاطه به اصناف معقولات داشته باشد، به این اعتبار او را «عقل نظری» خوانند و چون این عقل به مقام تصرف درآید، او را «عقل عملی» نامند.

مطالب مرتبط :

  1. جبر و اختیار

شما می توانید دیدگاهی بفرستید, یا از داخل سایت خود بازتاب کنید.

فرستادن دیدگاه

بستن popup دیدگاه

فرستادن دیدگاه